• Eugenika amerykańska. Organizacja
    Eugenika

    Eugenika amerykańska. Organizacja ruchu eugenicznego

    Właśnie bocian niesie dziecko, które natychmiast otrzyma PESEL W piśmiennictwie eugenicznym można spotkać się ze stanowiskiem, że to Ameryka (eugenika amerykańska) była kolebką nowożytnej eugeniki i że tam właśnie osiągnęła największe rozmiary. Istnieją wprawdzie pewne przesłanki, które pozwalają wysunąć USA na lidera eugenicznego, jednak biorąc pod uwagę wszystkie dane (zasięg terytorialny, liczbę osób poddanych zabiegom eugenicznym, czas trwania, opresyjność eugeniki) twierdzenie takie jest nieco przesadzone. (Oczywiście mam na myśli eugenikę właściwą, a nie powojenną biotechnologię człowieka, genetykę medyczną, które niekiedy nazywane są wprost współczesną eugeniką). Owszem, eugenika amerykańska dominowała w początkowym okresie w światowym ruchu eugenicznym i wytyczała kierunki rozwoju eugeniki, jednak to Europa jest matką eugeniki. To w Europie…

  • Eugenika starożytna: Rzym
    Eugenika

    Eugenika starożytna: Rzym

    Obrazek: Alegoria Prawa Dwunastu Tablic, ilustracja z książki prawniczej, 1555. Eugenika starożytna: Rzym. Jak już napisałam we wcześniejszych wpisach, próby doskonalenia gatunku ludzkiego podejmowane były już w starożytności. Najczęściej nie były to celowe programy, a jedynie utrwalone tradycją praktyki „oczyszczania” gatunku z osób ułomnych, starych, chorych, czyli społecznie nieprzydatnych. Trzeba przyznać, że starożytność próbowała uporać się w tak okrutny sposób z ułomnościami ludzkimi, zdaje się, nie tylko z powodu oczyszczania gatunku, ale też nie wiedziano, jak zapewnić opiekę kalekim i chorym dzieciom. W epoce tej wielką rolę odgrywał kult ciała oraz tężyzna fizyczna. Zatem, piękne i zdrowe ciało było głównym przedmiotem uwielbienia, ale również doceniano mądrość oraz talent. Nie ukrywano, że szanse na…

  • Francis Galton
    Eugenika

    Francis Galton – twórca teorii eugenicznej

    Obrazek: Francis Galton, prawdopodobnie około 1903 r. Francis Galton – twórca teorii eugenicznej, to brytyjski arystokrata, eugenik, wynalazca, matematyk i statystyk, członek Royal Society, (Królewskie Towarzystwo dla Rozszerzania Wiedzy o Przyrodzie), a prywatnie kuzyn Karola Darwina. Zafascynowany ewolucjonizmem, sir Francis Galton (1822–1911), w pracy Inquiries into Human Faculty and Its Development (Dociekania na temat uzdolnień człowieka i ich rozwoju) w 1883 r., przedstawił nową dziedzinę wiedzy, mającą zajmować się zagadnieniami związanymi z uszlachetnianiem rasy. Główne założenia galtonowskiej idei Jego zdaniem, wzorując się na hodowcach zwierząt, można by ukierunkować tak samo rozwój gatunku ludzkiego. Zarówno jego cechy fizyczne, jak i walory intelektualne. Podobnie jak staranny dobór u psów i koni prowadzi…

  • Wilhelm Schallmayer
    Eugenika

    Wilhelm Schallmayer (EuN4)

    Obrazek: Chiny – uprawy rolne. Wilhelm Schallmayer przebywał jakiś czas w tym ciekawym kraju i twierdził, że Chińczycy nie są wcale gorsi od rasy białej.  Jednym z czołowych kontynuatorów Haeckela był jego uczeń, lekarz i uczony Wilhelm Schallmayer (1857–1919). Za początek zaangażowania Schallmayera w eugenikę można przyjąć jego pierwszą publikację z 1891 r. Był to krótki traktat O zagrażającym zwyrodnieniu fizycznym narodów cywilizowanych i upaństwowieniu stanu lekarskiego. Autor wyrażał w nim lęk o kondycję zwłaszcza cywilizacji zachodniej, a w szczególności narodu niemieckiego. Inny jego traktat – Dziedziczność i selekcja w historii życia narodów, z 1903 r. – stał się „podręcznikiem” dla pierwszej generacji eugeników. Dotarł do ogromnej liczby czytelników, a znaczne jego partie…

  • Eugenika niemiecka
    Eugenika

    Eugenika niemiecka – higiena ras (Rassenhygiene) (EuN3)

    Obrazek: Proklamowanie Cesarstwa Niemieckiego (1871 r.) Eugenika niemiecka – higiena ras (Rassenhygiene), to ideologia stworzona w celu zachowania „czystości rasy” i pozbycia się elementów zwyrodniałych. Za takie uznane były osoby chore, niedorozwinięte oraz narody uznane za niższe. Eugenika miała zapobiec postępującej degeneracji cywilizacji zachodniej, jaką wówczas, w XIX w., dostrzegano. Rasa nordycka uznana została za rasę najbardziej “czystą”, zdolną dokonać odnowy biologicznej i zahamować lawinowy wzrost degeneracji fizycznej i umysłowej. Obrazek: Na podium: czołowa postać – cesarz Wilhelm I, po jego lewej – następca tronu Fryderyk, po prawej – wielki książę Fryderyk I Badeński; centralnie: w jasnym mundurze – Otto von Bismarck, premier Prus, rzecznik zjednoczenia Niemiec, kanclerz II Rzeszy…

  • Ernst Haeckel
    Eugenika

    Ernst Haeckel – prekursor eugeniki niemieckiej (EuN2)

    Ernst Haeckel – prekursor eugeniki niemieckiej, to drugi wpis z tego cyklu. W epoce sukcesów biologii ewolucyjnej postępowała tendencja do biologizacji społeczeństwa, czyli traktowania społeczeństwa w taki sposób jak organizm biologiczny. Zaczęto porównywać świat zwierząt ze strukturą społeczną. Nastąpiły przewartościowania w perspektywie antropologicznej: człowiek przestaje być indywiduum, a zaczyna być elementem (detalem) w jednolitym „organizmie społecznym”. Człowiek jest „kolonią komórek”,  tzn. nie posiada indywidualności, a zatem jednostkę można poświęcić dla dobra społeczeństwa, państwa. Twierdził tak profesor zoologii i filozof uniwersytetu w Jenie – Ernst Haeckel (1834–1919) – obrazek powyżej. Jednostka a społeczeństwo Znamienne dla Haeckela było akcentowanie harmonijnej współpracy między jednostkami dla dobra całego organizmu, jakim jest społeczeństwo. Sprzyjało  to…

  • Ernst Haeckel - "niemiecki buldog"
    Eugenika

    Ernst Haeckel – „niemiecki buldog Darwina” (EuN1)

    Ernst Haeckel – „niemiecki buldog Darwina”, to ten, który adaptował ewolucjonizm i darwinizm na terenie Niemiec i który zapoczątkował eugeniczny proces doskonalenia i zarazem rozumienia społeczeństwa.  Nazwany „niemieckim buldogiem Darwina” – torował drogę niemieckim darwinistom i eugenikom, wytykając zgubne skutki opieki medycznej i filantropii. Obrazek wyróżniający: Stara, groteskowa rekonstrukcja pitekantropusa, zwana Pithecanthropus europaeus (alalus), studium przygotowawcze G. von Maxa. Obraz olejny był prezentem urodzinowym (w 1894 r.) dla Ernsta Haeckela. E. Haeckel (1834–1919) był uczonym, głównie zoologiem i filozofem, profesorem na uniwersytecie w Jenie. Odkrył i opisał tysiące gatunków zwierząt. Wydał mnóstwo prac naukowych z własnymi rysunkami. Był też prekursorem eugeniki niemieckiej (o czym będzie w następnym wpisie) oraz twórcą Ligi…

  • Platon - eugenika starożytna
    Eugenika

    Platon – eugenika starożytna. Arystoteles – krytyka państwa Platona

    Platon (427–347 r. p.n.e.), fresk Rafaela Santi (1483–1520) z 1509 r. Platon – eugenika starożytna, czyli preeugenika, to trzeci wpis, z zakresu eugeniki starożytnej. Omawiam tu niezrealizowaną wizję organizacji państwa o totalitarnym charakterze, jaką Platon (jeden z największych greckich filozofów) zawarł w swym dziele, Państwo. Stosunki społeczne, zwłaszcza rodzinne, zaprojektowane zostały na eugenicznych zasadach, które jaskrawo kolidowały z etosem greckiego “polis”. Ustrój państwa Receptą na najlepiej sprawowaną władzę miały być rządy filozofów w ustroju zwanym – timokracją (timé, grec. – cześć, zaszczyt). Chociaż Platon przyznawał, że nie ma „dla niego wyrazu, który by był w użyciu – trzeba by go nazwać timokracją albo timarchią”.  Platon prorokował powolną degenerację ustrojów poprzez upadek kultury duchowej oraz zaniedbanie przez państwo nauki i sztuki. Przewidywał również…

  • Sparta -Likurg
    Eugenika,  Filozofia

    Sparta, Likurg: twórca ustroju i prawodawca

    Obrazek: Teatr w starożytnej Sparcie. W tle widać pasmo gór Tajget Sparta, Likurg: twórca ustroju i prawodawca, to drugi wpis, w którym przedstawiam (oprócz ogólnych wiadomości o starożytnej Sparcie) praktyki eugeniczne stosowane na długo przedtem, zanim Francis Galton użył po raz pierwszy terminu “eugenika” (1883 r.).  I z tej racji nazywam je preeugeniką. Kilkanaście zdań o starożytnej Sparcie Sparta powstała po przybyciu plemienia Dorów na Półwysep Peloponeski, które ok. X wieku p.n.e. podporządkowało rdzenną ludność. W IX w. p.n.e. stworzono w dorzeczu Eurotasu wspólnotę pięciu wsi i nazwano Spartą. Wkrótce Spartanie zawładnęli całym terenem Lakonii, a następnie podbili sąsiednią Mesenię w dwóch wojnach w VIII/VII w. p.n.e. Po nieudanym podboju oddalonej…

  • Książki o eugenice
    Eugenika

    Książki o eugenice

    Książki o eugenice. Wpis poświęcony jest prezentacji książek z zakresu eugeniki. Znajdą się tu również krótsze opracowania oraz publikacje internetowe. Wpis będę sukcesywnie uzupełniała. Dlaczego EUGENIKA? To temat niezwykle ciekawy i dość mało znany. 1. Kamila Uzarczyk Książka Kamili Uzarczyk, to jedna z pierwszych prac traktujących o eugenice, a konkretnie w tym wypadku o eugenice niemieckiej – Rassenhygiene, na Śląsku w latach 1924–1944. Wydana w 2002 roku w Wyd. Adam Marszałek w Toruniu. Autorka zamieszcza szereg cennych materiałów źródłowych oraz danych statystycznych z zakresu nie tylko eugeniki niemieckiej. K. Uzarczyk zwróciła uwagę na skalę krzywd wyrządzonych osobom poddanym zabiegom eugenicznych oraz na ogromne cierpienia tych ludzi i ich rodzin. Przedstawiła…